Yoksulluk nafakası şartları nelerdir?

Yoksulluk nafakası şartları Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 175. maddesinde sayılır: nafaka isteyen eş boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olmalı ve boşanmaya yol açan olaylarda kusuru diğer eşten daha ağır olmamalıdır. Bu şartlar varsa eş, geçimi için diğer eşten onun malî gücü oranında nafaka isteyebilir. Nafaka ödeyecek eşin kusurlu olması aranmaz.

Yoksulluk nafakası nedir?

Yoksulluk nafakası, boşanmadan sonra geçimini sağlayamayacak duruma düşen eşe diğer eşin yaptığı düzenli ya da toptan ödemedir. Dava süresince ödenen tedbir nafakasından ve çocuk için ödenen iştirak nafakasından ayrıdır. Boşanma davasında istenebileceği gibi boşanmadan sonra ayrı bir dava ile de istenebilir; bu davada nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m.177).

Yoksulluk nafakası alma şartları

TMK m.175’e göre şu şartların birlikte bulunması gerekir:

• Boşanma yüzünden yoksulluğa düşme: İsteyen eşin boşanma sonrasında barınma, beslenme, giyim, sağlık gibi temel ihtiyaçlarını karşılayamayacak durumda olması gerekir. Bu durum gelir ve malvarlığı araştırmasıyla belirlenir.
• Kusurun daha ağır olmaması: Nafaka isteyen eşin boşanmadaki kusuru diğer eşinkinden ağır olmamalıdır. Eşit kusur veya kusursuzluk bu şartı karşılar.
• İstem: Hâkim yoksulluk nafakasına kendiliğinden hükmetmez; nafakanın talep edilmesi gerekir.
• Yükümlünün malî gücü: Nafakanın miktarı, ödeyecek eşin malî gücü oranında belirlenir.

Kanun ayrıca nafaka yükümlüsünün kusurunu aramaz (TMK m.175). Yani tamamen kusursuz eş de şartlar varsa yoksulluk nafakası ödemekle yükümlü olabilir.

Yoksulluk nafakası süresiz mi?

TMK m.175’te nafakanın “süresiz olarak” istenebileceği yazılıdır. Anayasa Mahkemesi 4.6.2026 tarihli kararıyla (E. 2025/156, K. 2026/131) bu ibareyi iptal etmiştir. mevzuat.gov.tr’deki dipnota göre iptal, kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra, 30.6.2027 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu tarihe kadar yasama organının yeni bir düzenleme yapıp yapmayacağı ve yapacaksa içeriği henüz belli değildir. O güne kadar mevcut metin uygulanmaya devam eder.

Ödeme biçimi

Yoksulluk nafakası toptan ya da durumun gereklerine göre irat biçiminde, yani aylık gibi dönemsel ödemeler hâlinde ödenmesine karar verilebilir (TMK m.176/1). Hâkim, istem hâlinde irat biçimindeki nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini de kararda belirleyebilir (TMK m.176/5). Tarafların malî durumları değişirse veya hakkaniyet gerektirirse nafakanın artırılması ya da azaltılması istenebilir (TMK m.176/4).

Yoksulluk nafakası ne zaman kesilir?

İrat biçiminde bağlanan yoksulluk nafakası iki grupta sona erer (TMK m.176/3):

1. Kendiliğinden sona erme: Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde nafaka kendiliğinden kalkar; ayrıca dava açılması gerekmez.
2. Mahkeme kararıyla kaldırma: Alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâllerinde nafaka, yükümlünün açacağı dava üzerine mahkeme kararıyla kaldırılır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, boşanma davası sırasında başka biriyle fiilen evliymiş gibi yaşadığı anlaşılan eş yararına yoksulluk nafakasına hükmedilmesini bozmuş; bu durumun nafaka bağlanmışsa kaldırma, bağlanmamışsa nafaka verilmemesi sebebi olduğunu belirtmiştir (E. 2011/15558, K. 2012/11480, T. 02.05.2012).

Dava açma süresi

Boşanmadan sonra açılacak yoksulluk nafakası davası, boşanmanın sonuçlarından doğan bir dava hakkıdır. Bu haklar boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl (TMK m.178) geçmekle zamanaşımına uğrar.

Yoksulluk nafakası şartları, yani yoksulluğun varlığı, kusur oranları ve yükümlünün malî gücü, her dosyada ayrıca değerlendirilir. Somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.