Arabuluculuk başvurusu nasıl yapılır?

Arabuluculuk başvurusu nasıl yapılır sorusunun cevabı, başvurunun dava şartı mı yoksa ihtiyari mi olduğuna göre değişir. Dava şartı arabuluculukta başvuru, uyuşmazlığın konusuna göre yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna, büro kurulmayan yerlerde görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne yapılır (6325 sayılı Kanun m.18/A/4). İhtiyari arabuluculukta ise başkaca bir usul kararlaştırılmadıkça arabulucuyu taraflar seçer (m.14/1).

Arabuluculuk başvurusu nereye yapılır?

Arabuluculuk bürosu, Adalet Bakanlığının uygun gördüğü adliyelerde kurulan, başvuranları bilgilendiren ve arabulucu görevlendiren birimdir (m.28/3). Büro olmayan yerlerde bu görevi adalet komisyonunun görevlendirdiği sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü yürütür (m.28/3).

• Genel kural: Uyuşmazlık için dava açılsaydı yetkili olacak mahkemenin bulunduğu yerdeki büro (m.18/A/4).
• İş uyuşmazlıkları: Karşı tarafın, karşı taraf birden fazlaysa bunlardan birinin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki büro (7036 sayılı Kanun m.3/5).

Başvuruda hangi bilgiler verilir?

Başvuran taraf, kendisine ve elinde bulunuyorsa karşı tarafa ait her türlü iletişim bilgisini büroya verir. Büro, tarafların resmî kayıtlardaki iletişim bilgilerini araştırmaya da yetkilidir (m.18/A/6). İlgili kurum ve kuruluşlar, büronun istediği bilgi ve belgeleri vermekle yükümlüdür (m.18/A/6); böylece karşı tarafın güncel adresi bilinmese de ona ulaşılması amaçlanır.

Başvurudan sonraki adımlar

1. Büro, adalet komisyonuna bildirilen listeden arabulucuyu belirler. Taraflar listedeki bir arabulucu üzerinde anlaşırsa o kişi görevlendirilir (m.18/A/5).
2. Arabulucu, her türlü iletişim vasıtasını kullanarak tarafları bilgilendirir ve ilk toplantıya davet eder; tarafın avukatı bulunsa bile asıl tarafı da bilgilendirir (m.18/A/7).
3. Görüşmeler, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça büronun bağlı olduğu adalet komisyonunun yetki alanında yapılır (m.18/A/17).
4. Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; süre zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir (m.18/A/9). Ticari uyuşmazlıklarda bu süre altı hafta, uzatma en fazla iki haftadır (TTK m.5/A/2).

Yetkisiz büroya başvurulursa ne olur?

Arabulucu, büronun yetkili olup olmadığını kendiliğinden dikkate alamaz. Karşı taraf en geç ilk toplantıda, yetkiye ilişkin belgeleri sunarak itiraz edebilir (m.18/A/8). Bu durumda dosya sulh hukuk mahkemesine gönderilir; mahkeme dosya üzerinden ve en geç bir hafta içinde yetkili büroyu kesin olarak belirler (m.18/A/8).

• İtiraz reddedilirse aynı arabulucu yeniden görevlendirilir ve süreler yeni görevlendirme tarihinden başlar.
• İtiraz kabul edilirse kararın tebliğinden itibaren bir hafta içinde yetkili büroya başvurulabilir; bu durumda yetkisiz büroya başvuru tarihi, yetkili büroya başvuru tarihi sayılır (m.18/A/8).

İhtiyari arabuluculukta başvuru

İhtiyari arabuluculukta arabuluculuk başvurusu nasıl yapılır sorusu daha serbest bir cevaba sahiptir. Taraflar dava açılmadan önce veya dava sırasında arabulucuya başvurma konusunda anlaşabilir (m.13/1). Aksi kararlaştırılmadıkça bir tarafın arabulucuya başvuru teklifine otuz gün içinde olumlu cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır (m.13/2). Arabulucu seçildikten sonra tarafları en kısa sürede ilk toplantıya davet eder (m.15/1).

Arabuluculuk giderlerini karşılamak için adli yardıma ihtiyaç duyan taraf, büronun bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinin kararıyla adli yardımdan yararlanabilir (m.13/3).

Başvurunun sürelere etkisi

Dava şartı arabuluculukta büroya başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (m.18/A/15). Son tutanak, arabuluculuğun nasıl sonuçlandığını gösteren belgedir; anlaşma sağlanamazsa dava dilekçesine eklenir (m.18/A/2).

Somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.