Arabuluculuk ne kadar sürer?

Arabuluculuk ne kadar sürer sorusunun cevabı arabuluculuğun türüne göre değişir. Dava şartı arabuluculukta arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir (6325 sayılı Kanun m.18/A/9). Ticari uyuşmazlıklarda süre altı hafta, uzatma en fazla iki haftadır (TTK m.5/A/2); ihtiyari arabuluculukta ise kanunda azami bir süre yoktur.

Dava şartı arabuluculukta süreler

Dava şartı arabuluculuk, kanunun dava açılmadan önce arabulucuya başvurmayı zorunlu tuttuğu uyuşmazlıklardaki arabuluculuktur. Kanuni süreler şöyledir:

• Genel kural: üç hafta, zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatma (6325 sayılı Kanun m.18/A/9). Kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşuluk uyuşmazlıkları gibi özel süre öngörülmeyen dava şartı arabuluculuklarında bu kural uygulanır (m.18/A/20).
• İş uyuşmazlıkları: üç hafta, zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatma (7036 sayılı Kanun m.3/10).
• Ticari uyuşmazlıklar: altı hafta, zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatma (TTK m.5/A/2).

Bu süreler bir üst sınırdır; arabuluculuk ne kadar sürer sorusunun pratikteki cevabı, görüşmelerin seyrine bağlıdır.

Arabuluculuk süresi ne zaman başlar?

Süre başvuru tarihinden değil, arabulucunun görevlendirildiği tarihten başlar (m.18/A/9). Başvuru adliyedeki arabuluculuk bürosuna yapılır; büro arabulucuyu listeden belirler.

Karşı taraf en geç ilk toplantıda büronun yetkisine itiraz edebilir. İtirazı sulh hukuk mahkemesi en geç bir hafta içinde karara bağlar (m.18/A/8). İtiraz reddedilirse aynı arabulucu yeniden görevlendirilir ve süreler bu yeni görevlendirme tarihinden başlar (m.18/A/8).

Arabuluculuk süresi uzatılabilir mi?

Uzatmaya arabulucu karar verir ve bu yalnızca zorunlu hâllerde mümkündür (m.18/A/9). Kanun, zorunlu hâlin neler olduğunu tek tek saymaz. Uzatma, genel kuralda ve iş uyuşmazlıklarında en fazla bir hafta, ticari uyuşmazlıklarda en fazla iki hafta ile sınırlıdır.

Süreç daha kısa sürebilir mi?

Kanuni süre dolmadan da süreç sona erebilir. Arabulucu şu hâllerde faaliyeti sona erdirir ve son tutanağı düzenleyerek durumu derhâl büroya bildirir (m.18/A/10):

• taraflara ulaşılamaması,
• taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması,
• tarafların anlaşması,
• tarafların anlaşamaması.

Son tutanak, arabuluculuğun nasıl sonuçlandığını gösteren ve anlaşma sağlanamazsa dava dilekçesine eklenmesi gereken belgedir (m.18/A/2). Bu nedenle süreç tek bir toplantıyla da tamamlanabilir.

İhtiyari arabuluculukta süre

İhtiyari arabuluculuk, tarafların kanuni bir zorunluluk olmaksızın kendi tercihleriyle başvurduğu arabuluculuktur. Burada kanun azami bir süre öngörmez; taraflar usulü emredici kurallara aykırı olmamak kaydıyla serbestçe belirleyebilir (m.15/2). Süreç bir teklifle başlar; aksi kararlaştırılmadıkça bir tarafın arabulucuya başvuru teklifine otuz gün içinde olumlu cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır (m.13/2).

Dava açıldıktan sonra taraflar birlikte arabulucuya başvuracaklarını beyan ederse yargılama, mahkemece üç ayı geçmemek üzere ertelenir. Bu süre, tarafların birlikte başvurusu üzerine üç aya kadar uzatılabilir (m.15/5).

Süreç boyunca zamanaşımı

Dava şartı arabuluculukta büroya başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (m.18/A/15). Zamanaşımı, bir alacağın belirli süre geçtikten sonra dava yoluyla istenememesi sonucunu doğuran süredir; hak düşürücü süre ise geçtiğinde hakkın kendisini ortadan kaldırır. İhtiyari arabuluculukta da sürecin başlamasından sona ermesine kadar geçen süre bu sürelerin hesabında dikkate alınmaz (m.16/2).

Somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.