Arabuluculuk toplantısına kimler katılabilir?

Arabuluculuk toplantısına kimler katılabilir sorusunun temel cevabı 6325 sayılı Kanun m.15/6’da yer alır: taraflar müzakerelere bizzat, kanuni temsilcileri veya avukatları aracılığıyla katılabilir. Uyuşmazlığın çözümüne katkı sağlayabilecek, konusunda bilgi sahibi kişiler de müzakerelerde hazır bulundurulabilir (m.15/6). Toplantıyı arabulucu yürütür.

Taraflar ve temsilcileri

Kanunun saydığı katılım yolları şunlardır (m.15/6):

• Bizzat katılım: Uyuşmazlığın tarafı olan gerçek kişi toplantıya kendisi katılır.
• Kanuni temsilci aracılığıyla: Kanuni temsilci, tarafı kanun gereği temsil eden kişidir; örneğin küçükler için veli veya vasi, tüzel kişiler için kanunen temsile yetkili organ veya kişi.
• Avukat aracılığıyla: Taraf, avukatıyla birlikte veya yalnızca avukatı aracılığıyla katılabilir.

Dava şartı arabuluculukta arabulucu, tarafları ilk toplantıya davet ederken tarafın avukatı bulunsa bile asıl tarafı da bilgilendirir (m.18/A/7). Bu kural, tarafın süreçten haberdar olmasını güvence altına alır.

İş uyuşmazlıklarında işveren temsili

İş uyuşmazlıklarında işverenin yazılı belgeyle yetkilendirdiği çalışanı da görüşmelerde işvereni temsil edebilir ve son tutanağı imzalayabilir (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/18). Bu imkân, işveren için bizzat, kanuni temsilci veya avukat aracılığıyla katılmaya ek bir yoldur.

İdarenin taraf olduğu uyuşmazlıklar

İdare; kamu idareleri, mahalli idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri ve sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait ortaklıklar gibi kanunda sayılan kuruluşlardır (m.2/1-e). Arabuluculuk müzakerelerinde idareyi, üst yöneticinin belirlediği iki üye ile hukuk birimi amiri veya onun belirleyeceği bir avukat ya da hukuk müşavirinden oluşan komisyon temsil eder (m.15/8). Komisyon, müzakereler sonunda gerekçeli bir rapor düzenler ve bunu beş yıl boyunca saklar (m.15/8).

Çözüme katkı sağlayabilecek kişiler

Kanun, uyuşmazlığın çözümüne katkı sağlayabilecek kişilerin de müzakerelerde hazır bulundurulabileceğini öngörür (m.15/6). Bu kişiler, örneğin hesaplama veya teknik bir konuda bilgi veren kişiler olabilir. Ancak bunlar taraf değildir ve tarafı temsil etmezler.

Katılanların yükümlülükleri

Toplantıya kim katılırsa katılsın, bazı kurallar herkes için geçerlidir:

• Gizlilik: Aksi kararlaştırılmadıkça taraflar ve görüşmelere katılan diğer kişiler gizliliğe uymak zorundadır (m.4/2). Bu yükümlülüğü ihlal ederek bir kişinin hukuken korunan menfaatinin zarar görmesine neden olan kişi için şikâyete bağlı bir hapis cezası öngörülmüştür (m.33).
• Beyanların delil olarak kullanılamaması: Arabuluculuğa katılanlar dâhil hiç kimse, süreçteki teklif ve beyanları sonradan açılan davada delil olarak ileri süremez ve bunlar hakkında tanıklık yapamaz (m.5/1).

Toplantı nerede yapılır?

Dava şartı arabuluculukta görüşmeler, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça arabulucuyu görevlendiren büronun bağlı olduğu adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonunun yetki alanı içinde yürütülür (m.18/A/17). İhtiyari arabuluculukta taraflar usulü, emredici kurallara aykırı olmamak kaydıyla serbestçe kararlaştırabilir (m.15/2).

Tutanağı kim imzalar?

Arabuluculuk sonunda düzenlenen tutanak; arabulucu, taraflar, kanuni temsilcileri veya avukatlarınca imzalanır. Taraflar, kanuni temsilcileri veya avukatlarınca imzalanmazsa tutanak, sebebi belirtilerek yalnızca arabulucu tarafından imzalanır (m.17/2). Toplantıda hazır bulunmayan taraf varsa arabulucu, her türlü iletişim vasıtasını kullanarak onu tutanak ve sonuçları hakkında bilgilendirir (m.17/3).

Katılmamanın sonucu

Arabuluculuk toplantısına kimler katılabilir sorusu, katılmamanın sonuçlarıyla birlikte önem kazanır. Dava şartı arabuluculukta geçerli mazeret olmaksızın ilk toplantıya katılmayan taraf son tutanakta belirtilir ve sonradan açılan davada yargılama giderleri bakımından aleyhine sonuçlarla karşılaşabilir (m.18/A/11). Somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.