Geçici iş göremezlik tazminatı nedir?

Geçici iş göremezlik tazminatı, trafik kazasında yaralanan kişinin tedavi ve iyileşme süresi boyunca çalışamaması nedeniyle uğradığı kazanç kaybının giderilmesidir. Türk Borçlar Kanunu, kazanç kaybını bedensel zararlar arasında açıkça sayar. Bu tazminat, kalıcı bir sakatlık oluşmasa da yalnızca geçici çalışamama dönemi için istenebilir.

Geçici ve sürekli iş göremezlik

İş göremezlik, kişinin bedensel zarar nedeniyle çalışma gücünü kısmen veya tamamen kullanamamasıdır. İki türü vardır:

• Geçici iş göremezlik: Kişinin iyileşme süresince çalışamaması. Süre sona erdiğinde kişi eski çalışma gücüne kavuşur.
• Sürekli iş göremezlik: Kazadan sonra kalıcı bir sağlık sorununun kalması ve çalışma gücünün bir oranda kalıcı olarak azalması. Bu oran genellikle maluliyet (kalıcı sakatlık) oranı olarak ifade edilir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.54 bedensel zararları şöyle sayar: tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar. Geçici iş göremezlik zararı, bu sayımdaki kazanç kaybı ile çalışma gücü kaybının geçici döneme ilişkin kısmıdır.

Geçici iş göremezlik tazminatı maddi tazminat mıdır?

Evet. Bu tazminat, malvarlığında oluşan eksilmeyi gidermeye yönelik olduğundan maddi tazminattır. Acı ve üzüntünün karşılığı olan manevi tazminattan ayrı bir taleptir.

Şartları

Bu tazminatın istenebilmesi için genel olarak şu unsurlar aranır:

• Kişinin trafik kazasında bedensel zarara uğraması,
• Zararın, sorumlu tutulan kişinin hukuken sorumlu olduğu bir olaydan doğması,
• Kişinin belirli bir süre çalışamaması ve bunun tıbbi olarak tespit edilmesi,
• Bu süre içinde bir kazanç kaybının oluşması.

İyileşme süresinin tespiti tıbbi bilgi gerektirdiğinden, uyuşmazlık hâlinde bilirkişi raporuna başvurulur. Zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını göz önünde tutarak hakkaniyete uygun bir miktar belirler (Türk Borçlar Kanunu m.50/2).

18 yaşından küçükler bu tazminatı isteyebilir mi?

Öğrenci veya çocuk olan kazazedeler bakımından sık sorulan bir konudur. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/21755, K. 2022/11248, T. 29.09.2022 sayılı kararında, Daire uygulamasına göre kaza tarihinde 18 yaşından küçük olanların geçici iş göremezlik tazminatı talep edemeyeceğini belirtmiştir. Aynı kararda, kaza tarihinde 18 yaşını doldurmuş bir öğrencinin talebinin yalnızca öğrenci olduğu gerekçesiyle reddedilemeyeceği kabul edilmiş ve ilk derece kararı bozulmuştur.

Kimden istenir?

Trafik kazasında bedensel zarara sebep olan aracın işleteni ve (varsa) bağlı olduğu teşebbüsün sahibi müştereken ve müteselsilen sorumludur (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.85/1). Kusurlu sürücü de genel hükümlere göre sorumludur. Zorunlu trafik sigortacısı, işletenin sorumluluğunu poliçe sınırları içinde karşılar.

Sigortacıya karşı izlenecek yol şöyledir:

1. Dava yoluna gitmeden önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılır (m.97).
2. Sigorta kuruluşu 15 gün (m.97) içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir.

Bedensel zararlar Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır; kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri zarardan indirilemez (Türk Borçlar Kanunu m.55/1). Kanunda düzenlenmeyen konularda Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümleri uygulanır (2918 sayılı Kanun m.90).

Zamanaşımı

Talep, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar (m.109/1).

Somut olayın özellikleri, özellikle kazazedenin yaşı, çalışma durumu ve iyileşme süresi, sonucu değiştirebilir.