Hasar bedeli ve değer kaybı farkı nedir?

Hasar bedeli ve değer kaybı farkı, karşıladıkları zararın türündedir: hasar bedeli, kazada zarar gören aracın onarım masrafını veya onarım ekonomik değilse aracın gerçek değerini karşılar. Değer kaybı ise araç usulüne uygun onarıldıktan sonra da kaza geçmişi nedeniyle piyasa değerinde kalan düşüştür. İki kalem birbirinin yerine geçmez; koşulları varsa birlikte istenebilir.

Hasar bedeli nedir?

Hasar bedeli, kazada araca gelen fiziksel zararın giderilmesi için gereken tutardır. Hukuki dayanağı, motorlu aracın işletilmesi bir şeyin zarara uğramasına sebep olduğunda işletenin sorumluluğunu düzenleyen 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.85/1 ile kusurlu ve hukuka aykırı fiille zarar verenin bu zararı gidermekle yükümlü olduğunu öngören 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.49’dur.

Hasar bedeli iki biçimde ortaya çıkar:

• Onarım bedeli: Araç onarılabiliyorsa parça ve işçilik giderleri.
• Pert (ağır hasar) hâli: Onarım ekonomik değilse aracın kaza tarihindeki piyasa (rayiç) değeri esas alınır; hasarlı aracın kalan değeri (sovtaj) bu hesapta dikkate alınır.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/11811, K. 2025/10223, T. 30.06.2025 sayılı kararı bir kasko uyuşmazlığına ilişkin olmakla birlikte, pert değerlendirmesinde aracın kaza tarihindeki rayiç değerinin, onarım bedelinin ve sovtaj bedelinin bilirkişi raporuyla ayrı ayrı belirlenmesi gerektiğini vurgulamıştır.

Değer kaybı nedir?

Değer kaybı, onarım tamamlansa bile hasar kaydı bulunan bir aracın, aynı nitelikteki hasarsız bir araca göre piyasada daha düşük fiyatla alıcı bulması sonucu oluşan zarardır. Bu zarar onarım masrafına dahil değildir; bu nedenle ayrı bir kalem olarak talep edilir. Hasar bedeli ve değer kaybı farkı bu noktada belirginleşir: biri aracı eski hâline getirmenin maliyetini, diğeri onarıma rağmen kalan ekonomik kaybı karşılar.

Değer kaybının bulunup bulunmadığı ve miktarı; aracın yaşı, kilometresi, önceki hasar geçmişi ve hasar gören parçaların niteliği gibi verilere göre belirlenir. Uyuşmazlık hâlinde bu tespit bilirkişi incelemesiyle yapılır. Zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını göz önünde tutarak hakkaniyete uygun bir miktar belirler (Türk Borçlar Kanunu m.50/2).

Pert araçta değer kaybı istenebilir mi?

Zorunlu trafik sigortası bakımından kanun bu soruya açık bir sınır getirir. Hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı tazminatı talepleri zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışındadır (2918 sayılı Kanun m.92/l).

Hasar bedeli ve değer kaybı nasıl istenir?

Her iki kalem için de izlenecek yol aynıdır:

1. Kusurun belirlenmesi. İki aracın karıştığı kazalarda araca gelen zarar için tazminat istenebilmesi, karşı taraf işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişinin kusurunun ya da karşı araçtaki bir bozukluğun ispatına bağlıdır (m.89/2).
2. Sigortacıya yazılı başvuru. Zarar gören, zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde dava yoluna gitmeden önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunmalıdır (m.97).
3. Ödeme süresi. Sigortacı, genel şartlarla belirlenen belgelerin kendisine iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günü (m.99/1) içinde sigorta sınırları içindeki miktarı ödemekle yükümlüdür.
4. Uyuşmazlık. Sigortacı 15 gün (m.97) içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir.

Sigorta sınırını aşan kısım için işletenin ve kusurlu sürücünün sorumluluğu devam eder.

Somut olayın özellikleri, özellikle aracın hasar geçmişi ve kusur dağılımı, istenebilecek tutarları değiştirebilir.