Sigortasız araç kaza yaparsa ne olur?

Sigortasız araç kaza yaparsa, zarar görenin talepleri ortadan kalkmaz; yalnızca kime yöneltileceği değişir. Araç hasarı gibi maddi zararlar kural olarak aracın işleteninden ve kusurlu sürücüden istenir. Yaralanma ve ölüm gibi bedensel zararlar için ise zorunlu sigorta teminat tutarlarına kadar Güvence Hesabına başvurulabilir.

Trafik sigortası yaptırma zorunluluğu

İşletenlerin, Karayolları Trafik Kanunu m.85/1’deki sorumluluklarını karşılamak üzere zorunlu mali sorumluluk sigortası (trafik sigortası) yaptırması zorunludur (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.91/1). Geçerli teminat tutarları üzerinden zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araçlar trafikten men edilir (m.91).

Sigortanın bulunmaması işletenin sorumluluğunu değiştirmez. Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, işleten ve (varsa) bağlı olduğu teşebbüsün sahibi müştereken ve müteselsilen sorumludur (m.85/1). Birden fazla kişi sorumluysa zarar görene karşı müteselsilen sorumlu tutulur (m.88/1).

Güvence Hesabı nedir?

Güvence Hesabı, zorunlu sigortaların işlemediği bazı durumlarda zarar görenlerin mağdur olmaması için Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği nezdinde kurulmuş bir hesaptır (5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.14/1). Hesap, zararları ilgili zorunlu sigortayla belirlenen geçerli teminat miktarlarına kadar karşılar.

Kanuna göre Hesaba başvurulabilecek başlıca durumlar şunlardır (m.14/2):

• Sigortalının tespit edilememesi hâlinde kişiye gelen bedensel zararlar,
• Kaza tarihinde geçerli teminat tutarları dahilinde sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu bedensel zararlar,
• Sigorta şirketinin ruhsatlarının mali bünye zaafiyeti nedeniyle tüm branşlarda sürekli olarak iptal edilmesi veya iflası hâlinde ödemekle yükümlü olduğu maddi ve bedensel zararlar,
• Çalınmış veya gasp edilmiş bir aracın karıştığı kazada, işletenin sorumlu tutulmadığı hâllerde kişiye gelen bedensel zararlar.

Kanun, eşyaya gelecek zararların kısmen veya tamamen Hesaptan karşılanmasına karar verme yetkisini Cumhurbaşkanına tanımıştır (m.14/2).

Sigortasız araç kaza yaparsa araç hasarını kim öder?

Sigortasız aracın verdiği araç hasarı, değer kaybı gibi maddi zararlar m.14/2-b kapsamında sayılmaz; çünkü bu bent yalnızca bedensel zararları kapsar. Bu zararlar için başvuru, aracın işletenine ve kusurlu sürücüye yöneltilir. Zarar görenin kendi aracına ait kasko poliçesi varsa, poliçe kapsamına göre kendi sigortacısına başvurması da mümkündür.

Destekten yoksun kalma zararı da bedensel zarar mıdır?

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/4160, K. 2021/5508, T. 27.09.2021 sayılı kararında, zorunlu trafik sigortası bulunmayan araçta yolcu olarak ölen kişinin eşinin destekten yoksun kalma tazminatı talebini incelemiştir. Daire, Güvence Hesabının sorumluluğunun temelinde işletenin hukuki sorumluluğunun bulunduğunu ve Hesabın üçüncü kişilerin haklarının zarar görmesini engellemek amacıyla kurulduğunu belirterek, destekten yoksun kalma tazminatının m.14’teki bedensel zarar kavramı içinde değerlendirilmesi gerektiğine karar vermiştir.

Başvuru ve uyuşmazlık

Hesaptan faydalanacak kişiler ile Hesap arasında doğan uyuşmazlıklar Sigorta Tahkim Komisyonu önüne de götürülebilir (5684 sayılı Kanun m.30/1). Hesap, ödediği tutarlar için zarardan sorumlu olanlara rücu edebilir; bu nedenle sigortasız aracın işleteni, ödeme sonrasında da sorumluluktan kurtulmuş olmaz.

Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar (2918 sayılı Kanun m.109/1).

Somut olayın özellikleri, özellikle aracın sigorta durumunun kaza tarihine göre tespiti ve tarafların kusuru, başvurulacak yolu değiştirebilir.