Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru nasıl yapılır?

Sigorta Tahkim Komisyonu başvuru süreci, sigorta şirketine yapılan yazılı başvurunun kısmen veya tamamen olumsuz sonuçlanması ya da süresinde cevaplanmaması üzerine başlar. Komisyon, sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkları mahkeme yerine sigorta hakemleri aracılığıyla çözen bir tahkim (hakem yoluyla çözüm) kurumudur. Trafik sigortası gibi zorunlu sigortalardan doğan uyuşmazlıklarda, sigorta şirketi tahkim sistemine üye olmasa bile hak sahibi bu yola başvurabilir.

Sigorta Tahkim Komisyonu nedir?

Komisyon, sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile sigortacı arasında ve Güvence Hesabından faydalanacak kişiler ile Hesap arasında doğan uyuşmazlıkları çözmek için Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği nezdinde kurulmuştur (5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30/1).

Kanunla zorunlu tutulan sigortalardan doğan uyuşmazlıklarda, ilgili kuruluş sigorta tahkim sistemine üye olmasa dahi hak sahipleri tahkim usulünden yararlanabilir (m.30/1). Trafik kazasında karşı tarafın zorunlu trafik sigortacısına karşı talepler bu kapsamdadır.

Başvurunun ön şartı

Komisyona gidilebilmesi için uyuşmazlığa düşen kişinin, olayla ilgili olarak sigorta şirketine gerekli başvuruları yapmış ve talebinin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığını belgelemiş olması gerekir. Sigorta şirketinin başvuru tarihinden itibaren on beş iş günü (m.30/13) içinde yazılı cevap vermemesi de Komisyona başvuru için yeterlidir.

Karayolları Trafik Kanunu da zorunlu trafik sigortası sınırları içinde dava yoluna gitmeden önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuruyu şart koşar. Bu Kanuna göre sigorta kuruluşu 15 gün (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.97) içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa, zarar gören dava açabilir ya da tahkime başvurabilir. İki düzenlemedeki sürelerin hesaplanma biçimi farklı olduğundan, başvuru ve cevap tarihlerinin belgelenmesi önem taşır.

Mahkemeye intikal etmiş veya Tüketici Hakem Heyetine götürülmüş uyuşmazlıklar için Komisyona başvuru yapılamaz (m.30/14).

Sigorta Tahkim Komisyonu başvuru adımları

Süreç Kanunda şu sırayla düzenlenmiştir:

1. Sigortacıya yazılı başvuru. Talep ve belgeler sigorta şirketine iletilir; olumsuz cevap veya cevapsızlık belgelenir.
2. Komisyona başvuru. Başvuru, Komisyonun belirlediği usule göre yapılır. Başvuru esasları yönetmelikle düzenlenir (m.30/21).
3. Raportör incelemesi. Başvuru önce raportörler tarafından incelenir; raportörler incelemelerini en geç on beş gün (m.30/15) içinde tamamlar. Çözülemeyen başvurular sigorta hakemine iletilir.
4. Hakem kararı. Hakemler yalnızca kendilerine verilen evrak üzerinden karar verir ve görevlendirildikleri tarihten itibaren en geç dört ay (m.30/16) içinde karar vermek zorundadır. Bu süre tarafların açık ve yazılı onayıyla uzatılabilir. Belirli bir tutarın üzerindeki uyuşmazlıklarda en az üç hakemden oluşan heyet kurulması zorunludur (m.30/15).
5. Bildirim. Karar, Komisyon Müdürünce en geç üç iş günü (m.30/16) içinde taraflara bildirilir.

Karara itiraz ve temyiz

Kanun, kararlara karşı başvuru yollarını uyuşmazlık tutarına göre ayırır (m.30/12):

• Belirli bir tutarın altındaki uyuşmazlıklarda verilen hakem kararları kesindir.
• Bu tutar ve üzerindeki uyuşmazlıklarda karara, bildirimden itibaren on gün (m.30/12) içinde bir defaya mahsus olmak üzere Komisyon nezdinde itiraz edilebilir. İtiraz üzerine hakem kararının icrası durur ve itiraz, İtiraz Hakem Heyetince incelenir.
• Daha yüksek bir tutarın üzerindeki uyuşmazlıklarda itiraz üzerine verilen kararlar için temyiz yolu açıktır.

Bu parasal sınırlar sabit değildir; Kanun, maktu tutarların Üretici Fiyatları Endeksi artış oranını aşmamak üzere artırılmasına izin verir (m.30/22). Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2024/2174, K. 2024/3818, T. 25.04.2024 sayılı kararında sınırların 28.02.2023 tarihli Tebliğ ile artırıldığını belirtmiş ve İtiraz Hakem Heyetince karar verilmeden yapılan temyiz başvurusunu incelememiş; dosyayı önce itirazın karara bağlanması için geri göndermiştir.

Somut olayın özellikleri, özellikle uyuşmazlık tutarı ve başvuru tarihleri, izlenecek yolu değiştirebilir.