İcra takibi nasıl başlatılır?

İcra takibi nasıl başlatılır sorusunun kısa cevabı şudur: alacaklı, yetkili icra dairesine yazılı veya sözlü olarak ya da elektronik ortamda bir takip talebi sunar (İcra ve İflas Kanunu m.58/1). Talep kanuni şartları taşıyorsa icra müdürü bir ödeme emri düzenler ve bunu takip talebinden itibaren en geç üç gün içinde borçluya tebliğe gönderir (İİK m.60/1, m.61/1). Mahkeme kararına dayanmayan bir para alacağı için takip başlatmak üzere önceden dava açılması gerekmez; bu yola ilamsız takip denir.

Takip yolunun seçilmesi

Takip talebinde hangi takip yolunun seçildiği gösterilir (İİK m.58). Mahkeme kararına dayanmayan para alacakları için genel haciz yoluyla ilamsız takip yapılır. Çek, bono ve poliçeye dayanan alacaklar için kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu (İİK m.167), bir mahkeme kararı varsa ilamlı takip kullanılır. Seçilen yol, borçlunun itiraz süresini ve itirazın nereye yapılacağını belirler.

İcra takibi yetkili icra dairesi

Para veya teminat borcu için takipte, mahkemelerin yetkisine ilişkin kurallar kıyasen uygulanır; ayrıca takibe esas sözleşmenin yapıldığı yerin icra dairesi de yetkilidir (İİK m.50/1). Buna göre kural olarak borçlunun yerleşim yeri (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.6/1) ve sözleşmeden doğan alacaklarda sözleşmenin ifa edileceği yer (HMK m.10) icra daireleri de yetkili olabilir. Borçlu, yetki itirazını esasa ilişkin itirazıyla birlikte yapmak zorundadır (İİK m.50/2).

Takip talebinde yer alan bilgiler

Takip talebinde şunlar gösterilir (İİK m.58):

• alacaklının ve borçlunun adı, soyadı, yerleşim yeri ve biliniyorsa T.C. kimlik veya vergi kimlik numarası; alacaklı adına ödemenin yapılacağı banka hesap bilgileri,
• alacağın Türk parasıyla tutarı; faizli alacaklarda faizin miktarı ve işlemeye başladığı gün,
• senet, senet yoksa borcun sebebi,
• takip yollarından hangisinin seçildiği.

Alacak bir belgeye dayanıyorsa belgenin aslının veya onaylı örneklerinin, borçlu sayısından bir fazla olmak üzere talep anında icra dairesine verilmesi zorunludur (İİK m.58).

Adım adım süreç

1. Alacaklı, takip talebini icra dairesine verir ya da elektronik ortamda, uygulamada Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden gönderir (İİK m.58/1).
2. Alacaklı, istediği işlemin masrafını ve borçlunun olası itirazının kendisine tebliği masrafını avans olarak peşin öder; takip masrafları sonuçta borçluya aittir (İİK m.59).
3. İcra müdürü talebi inceler; şartlar varsa ödeme emri düzenler, yoksa ret kararını tutanağa yazar (İİK m.60/1).
4. Ödeme emri en geç üç gün içinde borçluya tebliğe gönderilir (İİK m.61/1).
5. Borçlu, tebliğden itibaren yedi gün içinde borcu öder veya icra dairesine itiraz eder (İİK m.60/1, m.62/1).
6. Süresinde itiraz edilmez ve borç ödenmezse alacaklı haciz konulmasını isteyebilir (İİK m.78/1).

Ödeme emrinde neler yazar?

Ödeme emri; borcun ve masrafların yedi gün içinde ödenmesi ihtarını, senetteki imza borçluya ait değilse bunun aynı süre içinde açıkça bildirilmesi gerektiğini, borca itiraz edilmezse mal beyanında bulunma yükümlülüğünü ve borç ödenmez ya da itiraz edilmezse cebri icraya devam edileceğini içerir (İİK m.60/1). Mal beyanı, borçlunun borcuna yetecek mal, alacak ve haklarını, kazanç ve gelirlerini icra dairesine bildirmesidir (İİK m.74).

Borçlu itiraz ederse

Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur; borçlu borcun yalnız bir kısmına itiraz etmişse takip, kabul edilen miktar için devam eder (İİK m.66). Takibe itiraz edildiği, alacaklının yatırdığı avanstan karşılanarak üç gün içinde alacaklıya bildirilir (İİK m.62/2). Bu nedenle icra takibi nasıl başlatılır sorusu, itiraz hâlinde izlenecek yolla birlikte düşünülür: alacaklı genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir veya elindeki belge elverişliyse icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir. Somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.