İcra takibine itiraz edildikten sonra ne olur?

Genel haciz yoluyla ilamsız takipte süresinde yapılan itiraz takibi durdurur (İcra ve İflas Kanunu m.66). Takip kendiliğinden devam etmez; alacaklı, genel mahkemede itirazın iptali davası açarak veya elindeki belgenin niteliğine göre icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyerek takibin devamını sağlamaya çalışabilir. Borçlu yalnızca borcun bir kısmına itiraz etmişse takip, kabul edilen miktar için devam eder.

İtirazın alacaklıya bildirilmesi

Takibe itiraz edildiği, alacaklının yatırdığı avanstan karşılanarak üç gün içinde bir muhtırayla alacaklıya tebliğ edilir (İİK m.62/2). Alacaklının başvurabileceği yollara ilişkin süreler, kural olarak bu tebliğ tarihinden itibaren işler.

İtirazın iptali davası

İtiraza uğrayan alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir yıl içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler çerçevesinde alacağının varlığını ispat etmek suretiyle itirazın iptalini dava edebilir (İİK m.67/1). Bu dava genel mahkemede görülür ve alacağın esası incelenir.

Bir yıllık süre hak düşürücü niteliktedir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, bölge adliye mahkemesi daireleri arasındaki bir görüş ayrılığını giderirken, itiraz alacaklıya tebliğ edilmemişse zorunlu arabuluculuğa başvurulmuş olsa bile bir yıllık sürenin arabuluculuk anlaşamama tutanağının imza tarihinden değil, itirazın alacaklıya tebliğ edildiği tarihten başlayacağına karar vermiştir (Yargıtay 11. HD, E. 2024/3074, K. 2024/6421, T. 16.09.2024).

Davada borçlunun itirazının haksız olduğuna karar verilirse borçlu, takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine, hükmolunan miktarın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir (İİK m.67/2). Bir yıllık süreyi geçiren alacaklının, genel hükümlere göre alacak davası açma hakkı saklıdır (İİK m.67/5).

Dava öncesi arabuluculuk

Bazı uyuşmazlıklarda itirazın iptali davası açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak ve itirazın iptali davaları bunlardandır (Türk Ticaret Kanunu m.5/A). Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar da, ilamsız icra yoluyla tahliyeye ilişkin hükümler hariç, dava öncesi arabuluculuğa tabidir (6325 sayılı Kanun m.18/B/1-a). Arabuluculuğun zorunlu olup olmadığı, alacağın kaynağına ve tarafların sıfatına göre ayrıca belirlenir.

İtirazın kaldırılması

Takip, imzası ikrar edilmiş veya noterce onaylanmış borç ikrarı içeren bir senede ya da resmî dairelerin veya yetkili makamların yetkileri dahilinde ve usulüne göre verdikleri bir makbuz veya belgeye dayanıyorsa alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kesin olarak kaldırılmasını isteyebilir (İİK m.68/1). Bu süre içinde istemde bulunulmazsa yeniden ilamsız takip yapılamaz. İcra mahkemesi, borçlu itirazını haklı gösterecek bir belge sunamazsa itirazın kaldırılmasına karar verir.

İtirazın kaldırılması talebi esasa ilişkin nedenlerle kabul edilirse borçlu, aynı nedenlerle reddedilirse alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir (İİK m.68).

Takibin dayandığı senet adi nitelikte olup borçlu itirazında imzayı reddetmişse alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde itirazın geçici olarak kaldırılmasını isteyebilir (İİK m.68/a).

Hangi yol seçilir?

İtirazın iptali davasında alacak genel hükümlere göre ispat edilir; itirazın kaldırılması ise yalnızca kanunda sayılan nitelikteki belgelere dayanan takiplerde istenebilir ve inceleme bu belgelerle sınırlıdır. Seçilecek yol, alacağı gösteren belgenin türüne, itirazın içeriğine ve sürelere göre değişir. Somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.