İştirak nafakası ne zaman biter?

İştirak nafakası ne zaman biter sorusunun kanundaki cevabı, çocuğun ergin olduğu tarihtir: ana ve babanın bakım borcu çocuğun ergin olmasına kadar sürer (TMK m.328/1). Erginlik kural olarak on sekiz yaşın doldurulmasıyla başlar (TMK m.11). Çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa, ana ve babanın bakım yükümlülüğü eğitim sona erinceye kadar sürebilir; ancak bu talep ayrı bir dava konusudur.

İştirak nafakası nedir?

İştirak nafakası, velayeti kendisine verilmeyen ana veya babanın çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılması için ödediği paradır (TMK m.182/3). Çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderler ana ve baba tarafından karşılanır (TMK m.327/1). Nafaka miktarı; çocuğun ihtiyaçları, ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri ile çocuğun kendi gelirleri dikkate alınarak belirlenir ve her ay peşin ödenir (TMK m.330/1-2).

İştirak nafakası ne zamana kadar ödenir?

İştirak nafakası ne zaman biter sorusunda esas alınan TMK m.328/1’e göre bakım borcu çocuğun ergin olmasıyla son bulur. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, bu hükmün açık olduğunu belirterek küçüğün ergin olmasıyla lehine bağlanan iştirak nafakasının kendiliğinden sona ereceğini kabul etmiştir (E. 2015/2658, K. 2015/10881, T. 11.06.2015).

Erginlik yalnız yaşla kazanılmaz. Evlenme kişiyi ergin kılar (TMK m.11/2) ve on beş yaşını dolduran küçük, kendi isteği ve velisinin rızasıyla mahkemece ergin kılınabilir (TMK m.12). Bu hâllerde de erginlik tarihi esas alınır.

Eğitimi devam eden çocuk

TMK m.328/2’ye göre çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa ana ve baba, durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde, eğitim sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, iştirak nafakasının kendiliğinden devamı anlamına gelmez. Ergin çocuk bu hakkını kendisi ileri sürer; uygulamada bu istem, ana veya babaya karşı açılan ayrı bir nafaka davasıyla yapılır. Kanun ayrıca herkese, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan altsoyuna nafaka verme yükümlülüğü yükler (TMK m.364).

İştirak nafakası ne zaman kesilir?

İştirak nafakasının sona erdiği ya da kaldırılabildiği başlıca durumlar şunlardır:

• Çocuğun ergin olması: Nafaka kendiliğinden sona erer (TMK m.328/1).
• Durumun değişmesi: Hâkim istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır (TMK m.331). Örneğin velayetin nafaka yükümlüsü olan ebeveyne geçmesi bu kapsamda değerlendirilebilir.

İştirak nafakası ne zaman başlar?

İştirak nafakası boşanma kararıyla birlikte hükme bağlanır. Dava sürerken çocuk için ödenen nafaka ise geçici önlem niteliğinde tedbir nafakasıdır (TMK m.169). Küçüğe fiilen bakan ana veya baba, diğerine karşı çocuk adına nafaka davası da açabilir (TMK m.329/1). Ayırt etme gücüne sahip olmayan küçük için gereken hâllerde bu davayı atanacak kayyım veya vasi de açabilir; ayırt etme gücüne sahip olan küçük ise davayı kendisi açabilir (TMK m.329/2-3).

Miktarın değiştirilmesi

İrat biçiminde ödenen iştirak nafakasının gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceği, istem hâlinde kararda belirlenebilir (TMK m.182/4, m.330/3). Böyle bir belirleme yoksa artırım veya azaltım, TMK m.331’e dayanan ayrı bir davayla istenir.

Çocuğun eğitim durumu, gelirleri ve tarafların malî gücü her dosyada ayrıca değerlendirilir. Somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.