Kapıdan satışlarda cayma hakkı süresi kaç gün?

Kapıdan satışlarda cayma hakkı süresi on dört gündür; tüketici bu süre içinde herhangi bir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeden cayabilir (6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.47/5). Süre, mal satışlarında malın teslim alındığı gün, hizmet sözleşmelerinde sözleşmenin kurulduğu gün başlar. Cayma bildiriminin süre dolmadan satıcıya yöneltilmesi yeterlidir.

Kapıdan satış nedir?

Kanun, kapıdan satış yerine “iş yeri dışında kurulan sözleşme” kavramını kullanır. Aşağıdaki sözleşmeler bu kapsamdadır (Kanun m.47/1):

• Teklifi kimin yaptığına bakılmaksızın, tarafların aynı anda fiziksel olarak bulunduğu, satıcının iş yeri dışında kurulan sözleşmeler (örneğin evde veya iş yerinde yapılan satışlar),
• İş yeri dışında yüz yüze yapılan görüşmenin akabinde satıcının iş yerinde veya uzaktan iletişim aracıyla kurulan sözleşmeler,
• Mal veya hizmetlerin tanıtımı ya da satışı amacıyla satıcı tarafından düzenlenen bir gezi sırasında kurulan sözleşmeler.

Bu sözleşmeler yalnızca Ticaret Bakanlığınca yetkilendirilmiş satıcı veya sağlayıcı tarafından kurulabilir (Kanun m.47/2). Sözleşme yazılı yapılmadıkça geçerli olmaz; satıcı, tüketicinin sözleşme tarihini kendi el yazısıyla yazmasını ve sözleşmeyi imzalamasını sağlamak ve bir nüshasını tüketiciye vermekle yükümlüdür (Kanun m.47/4; Yönetmelik m.6/2).

Cayma süresi ne zaman başlar?

İş Yeri Dışında Kurulan Sözleşmeler Yönetmeliğine göre (m.8):

• Hizmet sözleşmelerinde süre sözleşmenin kurulduğu gün başlar.
• Mal satışlarında süre, tüketicinin veya belirlediği üçüncü kişinin malı teslim aldığı gün başlar; tüketici teslimden önce de cayabilir.
• Ayrı ayrı teslim edilen mallarda son malın, birden fazla parçadan oluşan mallarda son parçanın teslim alındığı gün esas alınır.
• Malın satıcı tarafından taşıyıcıya verilmesi tüketiciye teslim sayılmaz.

Cayma süresi içinde ödeme istenebilir mi?

Hayır. Cayma süresi içinde satıcı, tüketiciden herhangi bir ad altında ödeme yapmasını veya tüketiciyi borç altına sokan senet gibi bir belge vermesini isteyemez (Kanun m.47/5; Yönetmelik m.11/1). Bu yasağa rağmen bedel alınmışsa derhâl iade edilir; tüketiciyi borç altına sokan belgeler tüketici yönünden geçersizdir. Bu kural, yönetmelikteki istisna sözleşmeler için uygulanmaz.

Kapıdan satışlarda cayma hakkı nasıl kullanılır?

1. Cayma bildirimi süre dolmadan yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla satıcıya yöneltilir (Yönetmelik m.10/1). Kalıcı veri saklayıcısı; kısa mesaj, e-posta gibi, bilginin değiştirilmeden saklanmasını sağlayan araçtır.
2. Tüketici yönetmelik ekindeki cayma formunu kullanabilir veya açık bir beyanda bulunabilir; satıcı bu formu sözleşme anında vermek zorundadır (m.10/2-3).
3. Cayma hakkının kullanıldığını ispat yükü tüketicidedir (m.10/4); bildirimin tarihini gösteren kaydın saklanması önem taşır.
4. Satıcı, bildirimin kendisine ulaşmasından itibaren on dört gün içinde (m.11/2) malı geri almakla yükümlüdür. Bu sürede mal geri alınmazsa tüketici malı muhafaza etmekle yükümlü değildir.

Tüketici, cayma süresi içinde malı işleyişine ve kullanım talimatlarına uygun kullanmasından doğan değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir (m.12/1).

Bilgilendirme eksikse süre uzar

Satıcı, tüketicinin cayma hakkı konusunda bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlüdür. Tüketici gerektiği gibi bilgilendirilmemişse on dört günlük süreyle bağlı değildir; ancak bu süre her hâlde cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer (Kanun m.47/6; Yönetmelik m.9/2). Bilgilendirme bu bir yıl içinde yapılırsa on dört günlük süre bilgilendirme gününden itibaren işler.

Kredi ve diğer bağlı sözleşmeler

Cayma hakkı kullanılınca yan sözleşmeler de kendiliğinden sona erer ve tüketici masraf, tazminat veya cezai şart ödemez (Yönetmelik m.13/1). Satış bir krediyle finanse edilmişse, cayma bildiriminin süre içinde kredi verene de yöneltilmesi hâlinde bağlı kredi sözleşmesi de sona erer (Kanun m.30/3).

Cayma hakkının istisnaları

Taraflar aksini kararlaştırmadıkça tüketicinin istekleri doğrultusunda hazırlanan mallar, çabuk bozulabilen mallar, teslimden sonra koruyucu ambalajı açılan ve iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan mallar ile ambalajı açılmış bilgisayar sarf malzemelerinde cayma hakkı kullanılamaz (Yönetmelik m.14/1).

Somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.