Maaş haczi ne kadar kesilir?

Maaş haczi ne kadar kesilir sorusunun cevabı iki kurala dayanır: İcra ve İflas Kanununa göre maaş ve ücretlerden haczedilecek miktar bunların dörtte birinden az olamaz (İİK m.83/1); İş Kanununa göre ise işçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası haczedilemez (İş Kanunu m.35). Bu nedenle işçi ücretlerinde kesinti kural olarak dörtte bir oranında yapılır. Nafaka alacakları ve emekli aylıkları için ayrı kurallar vardır.

Maaş haczi nedir?

Maaş haczi, borçlunun işvereninden alacağı maaş veya ücretin bir kısmının, borç ödenene kadar her ay icra dairesine gönderilmesidir. İcra dairesi işverene bir haciz ihbarnamesi gönderir; haciz ihbarnamesi, borçluya ödeme yapacak üçüncü kişiye bundan sonra ödemeyi yalnızca icra dairesine yapabileceğini bildiren yazıdır (İİK m.89/1).

İcra ve İflas Kanunundaki kural

Maaşlar, her türlü ücretler, emekli maaşları, ilama dayanmayan nafakalar ve sigorta iratları; borçlu ve ailesinin geçinmesi için icra memurunca gerekli görülen miktar düşüldükten sonra haczedilebilir (İİK m.83/1). Ancak haczedilecek miktar bunların dörtte birinden az olamaz. Böylece kanun bir alt sınır koyar; borçlunun geçim ihtiyacı, kesintinin dörtte birin altına inmesine yol açamaz.

İşçi ücretlerinde üst sınır

İşçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası haczedilemez veya başkasına devir ve temlik edilemez (İş Kanunu m.35). Kanun ayrıca şunları öngörür:

• İşçinin bakmakla yükümlü olduğu aile üyeleri için hâkimin takdir edeceği miktar bu paraya dahil değildir.
• Nafaka borcu alacaklılarının hakları saklıdır; yani dörtte birlik üst sınır nafaka alacaklarında uygulanmaz.

Emekli aylıkları

Sosyal Güvenlik Kurumunca bağlanan gelir, aylık ve ödenekler; Kurum alacakları ve nafaka borçları dışında haczedilemez (5510 sayılı Kanun m.93/1). Bu aylıkların haczine ilişkin talepler, borçlunun muvafakati bulunmuyorsa icra müdürü tarafından reddedilir. Muvafakat, borçlunun hacze onay vermesidir. Kanun ayrıca, İİK m.82 ve 83’te yazılı mal ve hakların haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşmaların geçersiz olduğunu belirtir (İİK m.83/a).

Birden fazla haciz varsa

Birden fazla maaş haczi varsa hacizler sıraya konur. Sırada önde olan haczin kesintisi bitmeden sonraki haciz için kesintiye geçilemez (İİK m.83). Dolayısıyla aynı maaş üzerinde birkaç icra dosyası bulunması, kesinti oranını katlamaz; dosyalar sırayla tahsil edilir.

Maaş haczi ne kadar sürer?

Kesinti, sıradaki dosyadaki borç, faiz ve masraflar ödenene kadar devam eder. Süre, borcun tutarına, maaşın miktarına ve sırada bekleyen dosyaların sayısına göre değişir. Kanunda bu konuda sabit bir süre öngörülmemiştir.

İşverenin cevap yükümlülüğü

Haciz ihbarnamesini alan işveren, borçluya borcu olmadığı veya maaşın ödendiği gibi bir iddiası varsa bunu tebliğden itibaren yedi gün içinde icra dairesine bildirmek zorundadır (İİK m.89/2). Süresinde itiraz etmeyen üçüncü kişi, borç zimmetinde sayılır ve kendisine ikinci bir ihbarname gönderilir (İİK m.89/3).

Kesintiye itiraz

Kesinti oranının kanuna aykırı olduğu veya haczedilemeyecek bir gelirin haczedildiği düşünülüyorsa, icra dairesinin işlemine karşı öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilebilir (İİK m.16/1). Maaş haczi ne kadar kesilir sorusunun somut cevabı, gelirin türüne ve alacağın nafaka olup olmamasına göre değişir. Somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.