Mirasın reddi nasıl yapılır?

Mirasın reddi, mirasçının sulh mahkemesine sözlü veya yazılı olarak mirası reddettiğini bildirmesiyle yapılır. Ret beyanı kayıtsız ve şartsız olmalı ve kural olarak üç ay içinde verilmelidir (Türk Medeni Kanunu, TMK m.606 ve m.609). Bu süre içinde mirası reddetmeyen mirasçı, mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur (TMK m.610/1).

Kimler reddedebilir?

TMK m.605/1’e göre hem yasal mirasçılar hem de vasiyetnameyle atanmış mirasçılar mirası reddedebilir. Ret, mirasçının terekedeki haklarla birlikte borçlardan da sorumlu olmamasını sağlar; bu nedenle genellikle borçları malvarlığını aşan terekelerde gündeme gelir.

Ret süresi ne zaman başlar?

TMK m.606’ya göre miras üç ay içinde reddedilebilir. Sürenin başlangıcı mirasçının türüne göre değişir:

• Yasal mirasçılar için: miras bırakanın ölümünü öğrendikleri tarih. Mirasçı olduklarını daha sonra öğrendiklerini ispat ederlerse süre o tarihten başlar.
• Vasiyetnameyle atanmış mirasçılar için: miras bırakanın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarih.
• Koruma önlemi olarak terekenin yazımı yapılmışsa: yazım işleminin sona erdiğinin sulh hâkimi tarafından mirasçılara bildirildiği tarih (TMK m.607).

Mirası reddetmeden ölen mirasçının ret hakkı kendi mirasçılarına geçer (TMK m.608). Önemli sebeplerin varlığı hâlinde sulh hâkimi ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre tanıyabilir (TMK m.615).

Reddin şekli ve yeri

TMK m.609’a göre ret, sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır ve kayıtsız, şartsız olmalıdır. Sulh hâkimi beyanı bir tutanakla tespit eder. Süresi içinde yapılmış ret beyanı, mirasın açıldığı yerin sulh mahkemesince özel kütüğüne yazılır ve reddeden mirasçı isterse kendisine reddi gösteren bir belge verilir.

Miras, miras bırakanın yerleşim yerinde açılır (TMK m.576). Bu nedenle ret kaydının tutulduğu mahkeme, miras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesidir.

Ret hakkını ortadan kaldıran davranışlar

TMK m.610/2, bazı davranışların ret hakkını ortadan kaldırdığını düzenler. Ret süresi dolmadan mirasçı sıfatıyla tereke işlerine karışan, terekenin olağan yönetimi veya miras bırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işlem yapan, tereke mallarını gizleyen ya da kendisine mal eden mirasçı artık mirası reddedemez. Buna karşılık zamanaşımı veya hak düşürücü sürelerin dolmasını önlemek için dava açılması ya da icra takibi yapılması ret hakkını ortadan kaldırmaz (TMK m.610/3).

Hükmen ret

TMK m.605/2’ye göre miras bırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır. Bu hâlde ret beyanında bulunulmasa da miras reddedilmiş kabul edilir.

Reddin sonuçları

• Bir mirasçı reddederse: yasal mirasçının payı, miras açıldığı zaman kendisi sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer (TMK m.611/1). Bu, payın kural olarak reddeden kişinin altsoyuna geçebileceği anlamına gelir; altsoy da mirası ayrıca reddedebilir.
• Altsoyun tamamı reddederse: payları sağ kalan eşe geçer (TMK m.613).
• En yakın yasal mirasçıların tamamı reddederse: miras, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir; tasfiye sonunda arta kalan değerler, mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir (TMK m.612).

Payın kime geçeceği aile yapısına göre değiştiğinden, bir mirasçının reddi diğer mirasçıların da ret kararı vermesini gerektirebilir. Somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.