Mirastan feragat sözleşmesi nedir?

Mirastan feragat sözleşmesi nedir sorusunun kısa cevabı şudur: miras bırakanın, henüz hayattayken bir mirasçısıyla karşılıklı veya karşılıksız olarak yaptığı ve mirasçının ileride açılacak mirastaki haklarından vazgeçtiği sözleşmedir; feragat eden mirasçılık sıfatını kaybeder (Türk Medeni Kanunu, TMK m.528/1-2). Sözleşme bir miras sözleşmesi olduğundan resmî vasiyetname şeklinde, resmî memur ve iki tanık önünde yapılmalıdır (TMK m.545/1).

Mirastan feragat ne demek?

Feragat, bir haktan vazgeçmektir. Mirastan feragat sözleşmesi, Türk Medeni Kanunu’nda miras sözleşmeleri arasında düzenlenir. Kanun, miras bırakana mirasını veya belirli bir malını birine bırakma yükümlülüğü yükleyen “olumlu” miras sözleşmesini (TMK m.527) ve mirasçının mirastan vazgeçtiği mirastan feragat sözleşmesini (TMK m.528) birbirinden ayırır.

Feragat iki biçimde yapılabilir (TMK m.528/1):

• Karşılıksız feragat: mirasçı herhangi bir karşılık almadan vazgeçer.
• Karşılıklı feragat: mirasçı, vazgeçmesi karşılığında miras bırakandan sağlığında bir değer alır. Bu tür feragat, sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyu için de sonuç doğurur (TMK m.528/3).

Mirastan feragat sözleşmesi şekil şartı

1. Miras sözleşmesi yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve ergin olmak, kısıtlı bulunmamak gerekir (TMK m.503).
2. Sözleşme resmî vasiyetname şeklinde düzenlenir; resmî memur sulh hâkimi, noter veya kanunla yetkilendirilmiş başka bir görevli olabilir (TMK m.545/1 ve m.532).
3. Taraflar arzularını resmî memura aynı anda bildirir ve sözleşmeyi memurun ve iki tanığın önünde imzalar (TMK m.545/2).

Bu şekle uyulmadan, örneğin yalnızca adi yazılı bir belgeyle yapılan feragat, miras sözleşmesi olarak geçerlilik kazanmaz.

Feragat hangi hâllerde hükümden düşer?

• Feragat belli bir kişi lehine yapılmışsa ve o kişi herhangi bir sebeple mirasçı olamazsa feragat hükümden düşer (TMK m.529/1).
• Belli bir kişi lehine yapılmamışsa, en yakın ortak kökün altsoyu lehine yapılmış sayılır; bunlar mirasçı olamazsa feragat yine hükümden düşer (TMK m.529/2).

Tereke alacaklılarının hakları

Mirasın açıldığı anda tereke borçları karşılayamıyor ve borçlar mirasçılarca da ödenmiyorsa, feragat eden ve mirasçıları, ölümden önceki beş yıl (TMK m.530) içinde feragat karşılığı aldıkları değerden, mirasın açılması anındaki zenginleşmeleri tutarında alacaklılara karşı sorumludur. Ayrıca miras haklarının ölümden önce tasfiyesi amacıyla yapılan kazandırmalar tenkise tabidir (TMK m.565); karşılık alınarak yapılan feragat bu nedenle saklı paylı diğer mirasçılar açısından da önem taşır.

Mirastan feragat sözleşmesinin iptali ve ortadan kaldırılması

Miras sözleşmesi, tarafların yazılı anlaşmasıyla her zaman ortadan kaldırılabilir (TMK m.546/1). İrade sakatlığı veya şekil eksikliği gibi sebeplerle sözleşmenin geçersizliği de ileri sürülebilir; ölüme bağlı tasarrufların iptal sebepleri TMK m.557’de sayılmıştır.

Mirasın reddinden farkı

Mirastan feragat ile mirasın reddi farklı kurumlardır:

• Zaman: Feragat miras bırakan hayattayken yapılır; ret ise ölümden sonra, kural olarak üç ay (TMK m.606/1) içinde yapılır.
• Nitelik: Feragat miras bırakanla yapılan bir sözleşmedir; ret, mirasçının sulh mahkemesine yaptığı tek taraflı beyandır (TMK m.605 ve m.609).
• Diğer mirasçılarla anlaşma: Bir mirasçının, miras bırakanın katılması veya izni olmadan henüz açılmamış bir miras hakkında diğer mirasçılarla ya da üçüncü kişiyle yaptığı sözleşme geçerli değildir (TMK m.678). Bu nedenle feragatin miras bırakanla yapılması gerekir.

Mirastan feragat sözleşmesi nedir sorusunun cevabı, sözleşmenin karşılıklı olup olmadığına ve kimin lehine yapıldığına göre farklı sonuçlar doğurabilir. Somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.