Trafik kazasında tazminat zamanaşımı süresi ne kadar?

Motorlu araç kazalarından doğan tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.109/1). Kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir dava zamanaşımı öngörüyorsa, tazminat talepleri için de o daha uzun süre uygulanır (m.109/2).

İki yıllık ve on yıllık süreler

Kanun iki ayrı süre öngörür ve hangisi önce dolarsa talep o tarihte zamanaşımına uğrar:

• İki yıllık süre, zarar görenin hem zararı hem de tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlar. Kaza tarihinde zararın kapsamı veya sorumlu kişi henüz belli değilse, bu sürenin başlangıcı kaza gününden sonraya kayabilir. Örneğin yaralanmaya bağlı kalıcı etkilerin sonradan ortaya çıkması hâlinde, zararın ne zaman öğrenildiği ayrıca değerlendirilir.
• On yıllık süre ise her durumda kaza gününden başlar ve öğrenme tarihinden bağımsızdır.

Ceza zamanaşımının uygulanması

Trafik kazaları çoğu zaman taksirle yaralama veya taksirle öldürme gibi suçları da oluşturur. m.109/2’ye göre dava cezayı gerektiren bir fiilden doğuyorsa ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörüyorsa, bu süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir. Hangi sürenin uygulanacağı, fiilin ceza hukukundaki niteliğine göre belirlenir; bu nedenle yaralamalı veya ölümlü kazalarda süre, yalnızca maddi hasarlı kazalardan farklı olabilir.

Manevi tazminat bakımından

m.109 metni maddi zararların tazminine ilişkin talepleri düzenler. Karayolları Trafik Kanunu m.90’a göre bu Kanunda düzenlenmeyen hususlarda ve manevi tazminat bakımından Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Türk Borçlar Kanunu m.72 de haksız fiilden doğan tazminat istemi için aynı yapıyı öngörür: zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl. Tazminat, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa, o süre uygulanır.

Sigortacıya karşı zamanaşımı

Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki taleplerde zarar gören, sigortacıya doğrudan başvurabilir. Kanun, zamanaşımının kesilmesini sorumlular ile sigortacı arasında birlikte ele alır: zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur; sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı da tazminat yükümlüsü bakımından kesilmiş sayılır (m.109/3).

Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde dava yoluna gitmeden önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşu başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa, zarar gören dava açabilir ya da 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu çerçevesinde tahkime başvurabilir (m.97). Bu başvurunun zamanaşımına etkisi ayrıca değerlendirilmesi gereken bir konudur; sürelerin takibinde başvuru ve cevap tarihlerinin belgelenmesi önem taşır.

Rücu talepleri

Kazada birden fazla sorumlu varsa, tazminatı ödeyen yükümlünün diğerlerine başvurma (rücu) hakkı, kendi yükümlülüğünü tam olarak yerine getirdiği ve rücu edeceği kişiyi öğrendiği günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar (m.109/4). Diğer hususlarda genel hükümler uygulanır (m.109/5).

Somut olayın özellikleri, özellikle zararın ne zaman öğrenildiği ve kazanın ceza hukukundaki niteliği, uygulanacak süreyi değiştirebilir.