Vasiyetname nasıl hazırlanır?

Vasiyetname nasıl hazırlanır sorusunun cevabı, Türk Medeni Kanunu’nun tanıdığı üç şekilden birinin seçilmesidir: vasiyet resmî şekilde, miras bırakanın el yazısıyla ya da olağanüstü durumlarda sözlü olarak yapılabilir (TMK m.531). Vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip olmak ve on beş yaşını (TMK m.502) doldurmuş olmak gerekir. Kanundaki şekle uyulmadan yapılan vasiyetname iptal edilebilir (TMK m.557/4).

Vasiyetname şartları

Geçerli bir vasiyetname için şu koşullar aranır:

• Ehliyet: ayırt etme gücü ve on beş yaşın doldurulmuş olması (TMK m.502).
• İrade sakatlığı bulunmaması: yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisiyle yapılan tasarruf geçersizdir; miras bırakan bunu öğrendiği veya etkiden kurtulduğu tarihten itibaren bir yıl (TMK m.504/1) içinde tasarruftan dönmezse tasarruf geçerli sayılır.
• Şekle uygunluk: üç şekilden birinin kurallarına eksiksiz uyulması (TMK m.531).
• Saklı paylara uyum: altsoyu, ana ve babası veya eşi bulunan kişi yalnızca saklı paylar dışında kalan kısımda tasarruf edebilir (TMK m.505). Saklı pay, kanunun bu mirasçılar için koruduğu paydır (TMK m.506). Bu sınırı aşan vasiyetname geçersiz olmaz, ancak tenkis davasıyla indirilebilir (TMK m.560/1).

Resmî vasiyetname nasıl düzenlenir?

1. Resmî vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmî memur tarafından düzenlenir; resmî memur sulh hâkimi, noter veya kanunla yetki verilmiş başka bir görevli olabilir (TMK m.532).
2. Miras bırakan arzularını memura bildirir; memur vasiyetnameyi yazar veya yazdırır ve okuması için miras bırakana verir. Miras bırakan vasiyetnameyi okuyup imzalar, memur da tarih koyarak imzalar (TMK m.533).
3. Hemen ardından miras bırakan, vasiyetnameyi okuduğunu ve son arzularını içerdiğini iki tanığa beyan eder; tanıklar bu beyanı ve miras bırakanı tasarrufa ehil gördüklerini vasiyetnameye yazarak imzalar (TMK m.534). Tanıkların vasiyetnamenin içeriğini bilmesi zorunlu değildir.
4. Miras bırakan okuyamıyor veya imzalayamıyorsa memur vasiyetnameyi iki tanığın önünde ona okur (TMK m.535).
5. Vasiyetnamenin aslını düzenleyen memur saklar (TMK m.537).

Miras bırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bunların eşleri, okur yazar olmayanlar ve fiil ehliyeti bulunmayanlar memur veya tanık olarak katılamaz; vasiyetnameyle memura, tanıklara ve onların yakınlarına kazandırma da yapılamaz (TMK m.536).

Vasiyetname nasıl yazılır? El yazılı vasiyetname

El yazılı vasiyetname, başından sonuna kadar miras bırakanın el yazısıyla yazılmalı, yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilmeli ve imzalanmalıdır (TMK m.538/1). Bilgisayarda yazılıp yalnızca imzalanan bir metin bu koşulu karşılamaz, çünkü kanun metnin tamamının el yazısıyla yazılmasını arar. El yazılı vasiyetname, saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir (TMK m.538/2); bırakılması geçerlilik koşulu değildir.

Sözlü vasiyet

Yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık veya savaş gibi olağanüstü durumlar nedeniyle diğer şekillere başvurulamıyorsa miras bırakan son arzularını iki tanığa anlatabilir (TMK m.539). Tanıklardan biri bu arzuları yer ve tarihle birlikte hemen yazar, ikisi birlikte imzalar ve belgeyi vakit geçirmeksizin sulh veya asliye mahkemesine verir (TMK m.540). Miras bırakan için sonradan diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağı doğarsa, bu tarihten itibaren bir ay (TMK m.541) geçince sözlü vasiyet hükümden düşer.

Vasiyetnameden dönme

Miras bırakan, kanuni şekillerden birine uyarak yeni bir vasiyetname yapmak suretiyle önceki vasiyetnameden her zaman, tamamen veya kısmen dönebilir (TMK m.542). Vasiyetnameyi yok etmek de dönme sayılır (TMK m.543/1). Önceki vasiyetname kaldırılmadan yeni bir vasiyetname yapılırsa, açıkça tamamlayıcı olmadıkça sonraki vasiyetname öncekinin yerini alır (TMK m.544/1).

Ölümden sonra ne olur?

Ölümden sonra ele geçen vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilmelidir (TMK m.595/1). Vasiyetname, tesliminden itibaren bir ay (TMK m.596/1) içinde miras bırakanın yerleşim yeri sulh hâkimince açılır ve ilgililere okunur. Vasiyetname nasıl hazırlanır sorusunda şekle gösterilen özen, bu aşamadan sonra açılabilecek iptal davalarında belirleyici olur. Somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.