Vasiyetnamenin iptali davası açma süresi ne kadar?

Vasiyetnamenin iptali davası açma süresi, davacının vasiyetnameyi, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıldır (Türk Medeni Kanunu, TMK m.559/1). Bu süre her hâlde vasiyetnamenin açılma tarihinden itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl geçince sona erer. Süreler hak düşürücü niteliktedir; ancak geçersizlik savunma (def’i) yoluyla her zaman ileri sürülebilir (TMK m.559/2).

Vasiyetnamenin iptali dava süresi nasıl hesaplanır?

TMK m.559/1 iki ayrı süre öngörür ve hangisi önce dolarsa dava hakkı o tarihte düşer:

• Bir yıllık süre: davacının üç şeyi birlikte öğrendiği tarihten başlar: tasarrufun varlığı, iptal sebebi ve kendisinin hak sahibi olduğu.
• On yıllık süre: vasiyetnamelerde açılma tarihinden başlar ve iyiniyetli davalılara karşı uygulanır.
• Yirmi yıllık süre: yine açılma tarihinden başlar, iyiniyetli olmayan davalılara karşı uygulanır.

Hak düşürücü süre, dolmasıyla dava hakkının kendisinin ortadan kalktığı süredir. Bu nedenle süre geçtikten sonra iptal sebebi bulunsa bile dava yoluyla ileri sürülemez. Buna karşılık vasiyetnameye dayanılarak bir hak istenirse, vasiyetnamenin geçersizliği savunma yoluyla süre sınırı olmaksızın ileri sürülebilir (TMK m.559/2).

Vasiyetnamenin açılması ve tebliğ

Vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın tesliminden itibaren bir ay (TMK m.596/1) içinde miras bırakanın yerleşim yeri sulh hâkimince açılır ve ilgililere okunur. Mirasta hak sahibi olanların her birine vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı bir örneği tebliğ edilir (TMK m.597/1). On ve yirmi yıllık süreler açılma tarihinden işlemeye başlar.

Vasiyetnamenin iptali 1 aylık süre nedir?

Kanunda vasiyetnameyle ilgili bir aylık bir süre de vardır, ancak bu süre iptal davasıyla ilgili değildir. TMK m.598/2’ye göre mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin tasarruf mirasçılara bildirildikten sonra bir ay (TMK m.598/2) içinde itiraz edilmezse, lehine tasarrufta bulunulan kişiye sulh mahkemesince atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belge verilir. Bu itiraz, yalnızca belgenin verilmesini engeller; iptal davası ise bir yıllık süreye tabidir. TMK m.598/4 da ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkını açıkça saklı tutar.

Vasiyetnamenin iptali sebepleri

TMK m.557’ye göre ölüme bağlı bir tasarrufun iptali şu sebeplerle istenebilir:

• tasarruf, miras bırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı bir sırada yapılmışsa,
• tasarruf yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılmışsa,
• tasarrufun içeriği, bağlandığı koşullar veya yüklemeler hukuka veya ahlaka aykırıysa,
• tasarruf kanunda öngörülen şekillere uyulmadan yapılmışsa.

Davayı kimler açabilir?

İptal davası, tasarrufun iptal edilmesinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı tarafından açılabilir; dava, tasarrufun tamamının veya bir kısmının iptaline ilişkin olabilir (TMK m.558/1-2).

Görevli ve yetkili mahkeme

Görevli mahkeme kural olarak asliye hukuk mahkemesidir (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.2/1). Ölüme bağlı tasarrufların iptaline ilişkin davalarda miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m.11/1-a).

Vasiyetnamenin iptali ve tenkis davası

İptal davası geçersiz bir vasiyetnameyi ortadan kaldırmaya yöneliktir. Geçerli olduğu hâlde saklı payı zedeleyen bir vasiyetname için ise tenkis davası açılır; bunun süresi saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde açılma tarihinden itibaren on yıldır (TMK m.571/1). Bir tasarrufun iptali önceki bir tasarrufun yürürlüğe girmesini sağlarsa, tenkis süreleri iptal kararının kesinleşmesinden itibaren işler (TMK m.571/2). Vasiyetnamenin iptali davası açma süresi ile tenkis süresi bu nedenle birlikte izlenir. Somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.