Yıkım kararına itiraz nereye yapılır?

Yıkım kararına itiraz nereye yapılır sorusunun cevabı idari yargıdır: imar mevzuatına aykırı yapı için belediye encümeni veya il idare kurulunca verilen yıkım kararı bir idari işlemdir ve iptali için idare mahkemesinde dava açılır (İYUK m.2/1-a). Özel bir süre öngörülmediğinden dava açma süresi, kararın yazılı bildiriminden itibaren altmış gündür (İYUK m.7/1). Dava açmak kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz.

Yıkım kararını kim verir?

3194 sayılı İmar Kanunu m.32 süreci şöyle düzenler:

1. Ruhsatsız veya ruhsata, projeye ya da mevzuata aykırı yapı tespit edilince belediye veya valilik inşaatın o andaki durumunu tespit eder; yapı mühürlenir ve inşaat durdurulur (m.32/1).
2. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır (m.32/2).
3. Yapı sahibi bu tarihten itibaren en çok bir ay (m.32/3) içinde yapıyı ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak mührün kaldırılmasını ister.
4. Aykırılık giderilmezse ruhsat iptal edilir ve yapı, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını takiben belediye veya valilikçe yıktırılır; masraf yapı sahibinden tahsil edilir (m.32/5).

Ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapıların ruhsatı bir aylık süre beklenmeden iptal edilir (m.32/6). İdare yıkım kararı almaz veya kararı uygulamazsa, kanunda belirtilen sürelerden sonra Bakanlık da yıkabilir veya yıktırabilir (m.32/5).

Yıkım kararına itiraz süresi

Yıkım kararına karşı dava açma süresi, İmar Kanunu’nda ayrıca düzenlenmediği için İYUK m.7/1’deki genel süre olan altmış gündür. Süre, kararın ilgiliye yazılı bildirimini izleyen günden başlar (İYUK m.7/2). Bu nedenle tatil zaptının asıldığı gün ile encümen kararının tebliğ edildiği gün birbirinden ayrı tutulmalıdır; dava süresi encümen kararının bildirimine göre hesaplanır.

Dava açmadan önce, dava süresi içinde işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi idareden istenebilir. Bu başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur; idare otuz gün (İYUK m.11) içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır ve süre kaldığı yerden işler.

Yürütmenin durdurulması

İdari yargıda dava açılması, dava konusu işlemin yürütülmesini durdurmaz (İYUK m.27/1). Yıkım, uygulandığında sonradan geri alınması güç bir sonuç doğurduğundan, dava dilekçesinde ayrıca yürütmenin durdurulması istenebilir. Mahkeme bu istemi; işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğacak olması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte bulunup bulunmadığına göre değerlendirir (İYUK m.27/2).

• Uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde mahkeme, savunma almadan da yürütmeyi durdurabilir (İYUK m.27/2).
• Yürütmenin durdurulması istemi hakkındaki karara yedi gün (İYUK m.27/7) içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir.

Yıkım ile birlikte verilen para cezası

İmar mevzuatına aykırılık tespit edildiğinde encümen, sorumlular hakkında ayrıca idari para cezası da uygular (3194 s. K. m.42/1). Aynı işlem kapsamında aynı kişi hakkında idari yargının görev alanına giren kararlar da verilmişse, para cezasına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali istemiyle birlikte idari yargıda görülür (5326 s. K. m.27/8). Bu durumda yıkım kararı ve para cezası aynı davada ele alınabilir.

Yıkım kararına itiraz edilir mi?

Evet; yıkım kararına itiraz nereye yapılır sorusunun cevabı olan idare mahkemesinde, kararın yetki, şekil, sebep, konu veya maksat yönünden hukuka aykırı olduğu ileri sürülebilir. Mahkeme yalnızca hukuka uygunluk denetimi yapar. Yapının mevzuata aykırılığının niteliği, tespit tutanakları ve tebligat tarihleri sonucu belirleyen olgulardandır. Somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.