Garanti süresi içinde aynı arıza tekrarlarsa ne olur?

Garanti süresi içinde aynı arıza tekrarlarsa, daha önce ücretsiz onarım hakkını kullanmış olan tüketici artık onarım yerine sözleşmeden dönerek bedelin iadesini, ayıp oranında bedelin düşürülmesini veya imkân varsa malın ayıpsız bir misliyle değiştirilmesini isteyebilir (6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.56/3; Garanti Belgesi Yönetmeliği m.9/1-a). Satıcı bu talebi reddedemez. Talep yerine getirilmezse satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur.

Kaç kez arızalanması gerekir?

Kanun ve yönetmelik, malın garanti süresi içinde “tekrar arızalanması” hâlinden söz eder. Yürürlükteki metinde aynı arızanın belirli bir sayıda tekrarlanması veya farklı arızaların belirli bir sayıya ulaşması şartı yer almaz. Belirleyici olan, tüketicinin önce ücretsiz onarım hakkını kullanmış olması ve malın garanti süresi içinde yeniden arızalanmasıdır.

Ücretsiz onarım hakkı kullanıldıktan sonra diğer haklara geçilebilen hâller şunlardır (Kanun m.56/3; Yönetmelik m.9/1):

• Malın garanti süresi içinde tekrar arızalanması,
• Tamir için gereken azami sürenin aşılması,
• Tamirin mümkün olmadığının yetkili servis, satıcı, üretici veya ithalatçı tarafından bir raporla belirlenmesi.

Hangi haklar kullanılabilir?

Tekrar eden arızada tüketicinin seçebileceği haklar şunlardır (Yönetmelik m.9):

1. Bedel iadesi: Sözleşmeden dönülür ve malın bedelinin tamamı derhâl iade edilir (m.9/3).
2. Bedelin düşürülmesi: Mal tüketicide kalır, ayıp oranında hesaplanan tutar derhâl iade edilir (m.9/3).
3. Ayıpsız misliyle değişim: Talep, satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya bildirilmesinden itibaren en geç otuz iş günü içinde (m.9/4) yerine getirilir.

Değişim satıcı için orantısız güçlükler doğuracaksa tüketici, sözleşmeden dönme veya bedelin düşürülmesi haklarından birini kullanabilir (m.9/2). Orantısızlık; malın ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer hakların tüketici için sorun yaratıp yaratmayacağı dikkate alınarak belirlenir.

Garanti uygulaması sırasında değiştirilen malın garanti süresi, satın alınan malın kalan garanti süresiyle sınırlıdır (Yönetmelik m.10/1).

Kullanım hatası istisnası

Arıza, malın tanıtma ve kullanma kılavuzuna aykırı kullanılmasından kaynaklanıyorsa ücretsiz onarım ve diğer haklara ilişkin hükümler uygulanmaz (Yönetmelik m.11/1). Kullanım hatası olup olmadığı, yetkili servis veya bu yoksa sırasıyla satıcı, ithalatçı ya da üretici tarafından azami tamir süresi içinde düzenlenen bir raporla belirlenir ve raporun bir örneği tüketiciye verilir (m.11/2).

Tüketici bu rapora katılmıyorsa, uyuşmazlığın parasal değerine göre tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurarak bilirkişi tespiti isteyebilir (m.11/3). Bilirkişi, teknik konuda görüşüne başvurulan kişidir.

Tekrar eden arızanın belgelenmesi

Garanti süresi içinde aynı arıza tekrarlarsa bunun ispatı için her onarımın kayıt altına alınması önem taşır. Servisler, tüketiciye teslim ettikleri mal için servis fişi düzenlemek zorundadır; fişte malın teslim tarihi, arızaya ve yapılan işlemlere ilişkin bilgi yer alır (Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği m.11/2). Önceki onarımlara ait servis fişleri, garanti belgesi ve fatura birlikte saklandığında arızanın tekrarlandığı daha kolay gösterilebilir.

Haklar kime karşı kullanılır?

Ücretsiz onarım hakkı satıcıya olduğu gibi üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir (Yönetmelik m.8/2). Tekrar arızalanma hâlinde bedel iadesi, bedelin düşürülmesi veya değişim talebi satıcıdan istenir; satıcı talebi yerine getirmezse satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur (Kanun m.56/3). Bu haklar, ayıplı mala ilişkin genel seçimlik hakları düzenleyen Kanun m.11 ile birlikte uygulanır.

Somut olayın özellikleri, özellikle arızaların niteliği ve servis kayıtları, sonucu değiştirebilir.