İhbar süreleri ne kadar ve nasıl hesaplanır?

İhbar süreleri ne kadar sorusunun yanıtı, işçinin o işyerindeki çalışma süresine göre iki ile sekiz hafta arasında değişir (İş Kanunu m.17/2). İhbar süresi (bildirim süresi), belirsiz süreli bir iş sözleşmesini sona erdirmek isteyen tarafın feshi önceden haber vermesi ile sözleşmenin fiilen sona ermesi arasında geçmesi gereken süredir. Bu süreye uyulmadan yapılan fesihte, uymayan taraf ihbar tazminatı öder.

İhbar süreleri kaç gün?

4857 sayılı İş Kanunu m.17/2’ye göre iş sözleşmesi, bildirimin karşı tarafa yapılmasından başlayarak:

1. İşi altı aydan az sürmüş işçi için iki hafta sonra,
2. İşi altı aydan bir buçuk yıla kadar sürmüş işçi için dört hafta sonra,
3. İşi bir buçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş işçi için altı hafta sonra,
4. İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için sekiz hafta sonra

feshedilmiş sayılır. Bu süreler asgaridir; iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir, ancak kısaltılamaz (m.17/3). Kısacası ihbar süreleri ne kadar sorusunda belirleyici olan, işçinin kıdemidir.

İhbar süresi ne zaman başlar?

Süre, fesih bildiriminin karşı tarafa ulaştığı tarihten itibaren işlemeye başlar (m.17/2). Bildirim hem işçi hem işveren için geçerlidir: istifa eden işçi de kural olarak aynı sürelere uymak zorundadır.

İhbar süreleri nasıl hesaplanır?

Hesapta dikkate alınan, işçinin aynı işverene bağlı kesintisiz çalışma süresidir; bu süre hangi aralığa düşüyorsa o aralığın haftası uygulanır. Bildirim süresine ait ücretin hesabında çıplak ücrete ek olarak işçiye sağlanan para veya para ile ölçülebilen sözleşmeden ve kanundan doğan menfaatler de göz önünde tutulur (m.17/7). Uygulamada bu ücrete “giydirilmiş ücret” denir.

Bildirim yerine peşin ödeme

İşveren, bildirim süresini beklemek yerine bu süreye ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi hemen sona erdirebilir (m.17/5). Bu durumda ihbar tazminatı ayrıca doğmaz; ödenen tutar, bildirim süresinin karşılığıdır. Peşin ödeme, iş güvencesi hükümlerinin (m.18–21) uygulanmasına engel olmaz (m.17/6).

İhbar tazminatı ne zaman doğar?

Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır (m.17/4). Buna karşılık şu hâllerde bildirim süresi aranmaz:

• İşçinin m.24’te sayılan sağlık sebepleri, ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hâller veya zorlayıcı sebeplerle sözleşmeyi derhal feshetmesi,
• İşverenin m.25’te sayılan sebeplerle derhal feshi,
• Belirli süreli iş sözleşmesinin süresinin dolmasıyla kendiliğinden sona ermesi (m.17/1 yalnızca belirsiz süreli sözleşmeleri kapsar).

İş güvencesi kapsamı dışında kalan işçinin sözleşmesi fesih hakkı kötüye kullanılarak sona erdirilmişse, bildirim süresinin üç katı tutarında kötüniyet tazminatı ödenir; bildirim şartına da uyulmamışsa ayrıca ihbar tazminatı ödenir (m.17/6).

İhbar süresinde iş arama izni

Bildirim süresi içinde işveren, işçiye yeni bir iş bulması için iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan iş arama izni vermek zorundadır. Bu izin günde iki saatten az olamaz; işçi isterse saatleri birleştirerek, işten ayrılacağı günden önceki günlere rastlatmak ve işverene bildirmek koşuluyla toplu kullanabilir (m.27/1). İzin verilmez veya eksik kullandırılırsa o süreye ilişkin ücret ödenir; işçi bu izin sırasında çalıştırılırsa çalıştırıldığı süre için ücret yüzde yüz zamlı ödenir (m.27/2-3).

İşveren feshinde bildirim süresi ile iş arama izinleri, yıllık ücretli izin süreleriyle iç içe giremez (m.59/2). Yani kullanılmayan yıllık izin, ihbar süresinin içinde kullandırılmış sayılmaz.

Zamanaşımı

İş sözleşmesinin bildirim şartına uyulmaksızın feshinden kaynaklanan tazminatın zamanaşımı süresi beş yıldır (Ek m.3). Somut olayda hangi sürenin uygulanacağı, kıdemin ve feshin nasıl belgelendiğine göre değişebilir.