İşçi deneme süresi ne kadar olabilir?

İşçi deneme süresi ne kadar olabilir sorusunun yanıtı İş Kanunu m.15’te yer alır: iş sözleşmesine konulan deneme süresi en çok iki ay olabilir, toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar uzatılabilir (İş Kanunu m.15/1). Deneme süresi, tarafların birbirini ve işi tanıması için sözleşmenin başına konulan ve bu süre içinde sözleşmenin kolayca sona erdirilebildiği dönemdir. Bu süre içinde de işçinin çalıştığı günlerin ücreti ve diğer hakları saklıdır (m.15/2).

Deneme süresi kaç ay?

4857 sayılı İş Kanunu m.15/1’e göre:

• Bireysel iş sözleşmesiyle kararlaştırılabilecek deneme süresi en çok iki aydır.
• Bu süre ancak toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar uzatılabilir.

Deneme süresi kendiliğinden doğmaz; uygulanabilmesi için taraflarca iş sözleşmesine bir deneme kaydı konulmuş olması gerekir (m.15/1). Sözleşmede deneme kaydı yoksa genel fesih hükümleri uygulanır.

Deneme süresi ne kadar uzatılabilir?

Kanunda deneme süresinin bireysel sözleşmeyle iki ayı aşacak biçimde uzatılmasına imkân tanıyan bir hüküm yoktur. İki ayı aşan bir uzatma ancak toplu iş sözleşmesiyle ve en çok dört aya kadar mümkündür (m.15/1). Bu sınırları aşan kayıtların aşan kısmının nasıl değerlendirileceği somut sözleşmeye göre belirlenir.

Deneme süresinde işten çıkarma ve istifa

Deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir (m.15/2). Bunun anlamı şudur:

• İşveren, m.17’deki iki ile sekiz hafta arasındaki bildirim sürelerine uymak zorunda değildir.
• İşçi de deneme süresinde istifa ederken bildirim süresi beklemek zorunda değildir.
• Fesih nedeniyle ihbar tazminatı doğmaz.

Fesih hakkı her iki taraf için de aynı şekilde tanınmıştır. Deneme süresinin kötüye kullanılması iddiası ise somut olayın koşullarına göre değerlendirilir.

Deneme süresinde para verilir mi?

Evet. Deneme süresinde çalışılan günler için ücret ve diğer haklar saklıdır (m.15/2). Sözleşme deneme süresi içinde sona erse bile, işçinin o güne kadar çalıştığı günlerin ücreti ödenir.

Deneme süresinde sigorta yapılır mı?

Deneme süresi, sigortalılık bakımından ayrı bir dönem değildir. Bir işverene hizmet sözleşmesiyle bağlı çalışan kişinin sigortalılığı çalışmaya başladığı tarihten itibaren başlar (5510 sayılı Kanun m.7/1-a). İşveren bu kişiyi, sigortalılık başlangıç tarihinden önce sigortalı işe giriş bildirgesiyle Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirmekle yükümlüdür (5510 sayılı Kanun m.8/1). İnşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde bildirimin en geç çalışmaya başlatılan gün yapılması yeterlidir (m.8/1-a).

Deneme süresi kıdeme sayılır mı?

Yıllık ücretli izin hakkı için aranan bir yıllık çalışma süresine deneme süresi de dahildir (İş Kanunu m.53/1). İşçi deneme süresini tamamlayıp çalışmaya devam ederse, işe başladığı ilk gün izin ve kıdem hesaplarının başlangıcı olarak esas alınır (İş Kanunu m.53/1; 1475 sayılı Kanun m.14/1).

Özet

1. Deneme süresi için sözleşmede açık bir kayıt gerekir.
2. Bireysel sözleşmede üst sınır iki ay, toplu iş sözleşmesinde dört aydır.
3. Bu süre içinde fesih bildirimsiz ve tazminatsızdır.
4. Çalışılan günlerin ücreti ve sigorta bildirimi yükümlülüğü deneme süresinde de geçerlidir.

İşçi deneme süresi ne kadar olabilir sorusu, sözleşmedeki kayıt ve varsa toplu iş sözleşmesi birlikte okunarak yanıtlanır. Somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.