Tüketici mahkemesine nasıl başvurulur?

Tüketici mahkemesine, tüketici işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda dava dilekçesiyle başvurulur; ancak uyuşmazlığın değeri tüketici hakem heyeti için belirlenen parasal sınırın altındaysa önce hakem heyetine başvurmak zorunludur (6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.68/1). Sınırı aşan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (Kanun m.73/A/1). Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, son tutanak dava dilekçesine eklenerek tüketici mahkemesinde dava açılır.

Tüketici mahkemesi nedir?

Tüketici mahkemesi, tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğan uyuşmazlıklara ilişkin davalara bakmakla görevli mahkemedir (Kanun m.73/1). Tüketici işlemi; satıcı veya sağlayıcı ile tüketici arasında kurulan satış, eser, taşıma, sigorta, bankacılık ve benzeri her türlü sözleşme ve hukuki işlemi kapsar. Bu mahkemelerdeki davalar, Hukuk Muhakemeleri Kanununun basit yargılama usulüne göre yürütülür (Kanun m.73/4; HMK m.316). Basit yargılama usulünde dava dilekçe ile açılır, davalının cevap süresi kural olarak iki haftadır (HMK m.317/2) ve taraflar cevaba cevap ile ikinci cevap dilekçesi veremez (HMK m.317/3).

Hangi yol izlenir?

Uyuşmazlığın değeri ve türü, başvuru yolunu belirler:

• Parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklar: Tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; bu uyuşmazlıklar için doğrudan dava açılmaz (Kanun m.68/1). Sınır her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiğinden başvuru tarihindeki tutar ayrıca kontrol edilmelidir (Kanun m.68/4).
• Hakem heyeti kararına itiraz: Kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde (Kanun m.70/3) tüketici mahkemesine yapılır; arabuluculuk şartı aranmaz (Kanun m.73/A/1-b).
• Parasal sınırı aşan uyuşmazlıklar: Önce arabuluculuk, anlaşma olmazsa dava.

Tüketici mahkemesine başvuru adımları

1. Arabuluculuk başvurusu: Başvuru, yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna, büro yoksa görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne yapılır (6325 sayılı Kanun m.18/A/4).
2. Arabuluculuk görüşmeleri: Arabulucu, başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde süre en fazla bir hafta uzatılabilir (6325 sayılı Kanun m.18/A/9).
3. Son tutanak: Taraflar anlaşamazsa arabulucu son tutanağı düzenler.
4. Dava açılması: Son tutanağın aslı veya arabulucunun onayladığı örneği dava dilekçesine eklenir. Arabulucuya hiç başvurulmadan dava açılırsa dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir (6325 sayılı Kanun m.18/A/2).

Arabuluculuk şartının istisnaları

Aşağıdaki uyuşmazlıklarda dava şartı olarak arabuluculuk uygulanmaz (Kanun m.73/A/1):

• Tüketici hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklar,
• Hakem heyeti kararlarına yapılan itirazlar,
• Tüketici örgütleri ve Bakanlığın genel olarak tüketicileri ilgilendiren hâllerde açtığı davalar (Kanun m.73/6) ile ayıplı seri mallara ilişkin davalar (Kanun m.74),
• Tüketici işlemi niteliğindeki, taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklar; yani taşınmaz üzerindeki mülkiyet gibi ayni haklara ilişkin davalar.

Tüketici mahkemesi yetkili mahkeme

Genel kurala göre dava, davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılır (HMK m.6/1). Tüketici davaları bunun yanında tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabilir (Kanun m.73/5). Bu düzenleme, tüketicinin kendi bulunduğu yerde dava açabilmesini sağlar.

Yargılama giderleri

Tüketiciler tarafından tüketici mahkemelerinde açılan davalar, Harçlar Kanununda düzenlenen harçlardan muaftır (Kanun m.73/2). Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşma sağlanamaması gibi hâllerde tüketicinin ödemesi gereken arabuluculuk bedeli, kanundaki sınır içinde Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır (Kanun m.73/A/3).

Somut olayın özellikleri, özellikle uyuşmazlığın değeri ve konusu, izlenecek yolu değiştirebilir.